هنر فیروزه کوبی

فیروزه کوبی یکی از صنایع دستی ایران است که زیبایی منحصر به فردی دارد . فیروزه کوبی با نشاندن قطعه های کوچک سنگ فیروزه به صورت موزاییکی بر سطح ظروف ، زیور آلات و اشیاء تزئینی که پایه های آن از جنس مس ، برنج ، نقره ، ورشو و مس است ، ساخته می شود . بین قطعه های فیروزه نوعی لاک تیره رنگ قرار می گیرد . هر چه محصول فیروزه کوبی شده پر کار تر و منظم تر و فاصله ی بین قطعات فیروزه کم تر باشد ، ارزش هنر آن بیش تر است . امروزه مرکز این هنر اصفهان است .

مرکز فیروزه کوبی

قدمت این هنر چندان طولانی نیست به طوری که گفته می شود قدمت این صنعت به حدود شصت سال قبل می رسد . در آن زمان شخصی به نام یوسف حکمیان معروف به محمد رضا در مشهد کار فیروزه کوبی بر روی زینت آلاتی مانند دستبند ، گل سینه ، گوشواره و … را شروع نمود و بیست سال بعد این صنعت توسط صنعتگر دیگری به نام حاج داداش از مشهد به اصفهان برده شد.

کاربرد فیروزه کوبی

هنر فیروزه کوبی همانند بسیاری از هنرها جنبه تجملاتی دارد اما از آن جا که این هنر را بر ظروفی مانند شیرینی خوری ، گلدان ، قندان ، گلاب پاش سنگاب و … پیاده می کنند فقط جنبه کاربردی نیز پیدا می کنند ، اما همانطور که گفته شد فیروزه کوبی قبل از آن که بر ظروف انجام شود بر روی زیور آلات پیاده می شد ، هنری که امروز نیز طرفداران زیادی دارد .

اما امروزه از فیروزه کوبی به جز بر روی ظروف و زیور آلات برای ساخت تابلوهای نفیس نیز استفاده ی شود . بدین گونه که خوشنویسی بر روی سطح پارچه نوشته می شود و سپس فیروزه ها بر روی آن چسبانده می شود و اگر سطح مورد نظر چوبی باشد بعد از لیزر طرح مورد نظر بر روی چوب تکه های فیروزه داخل آن کار می شود .

حجرینو فیروزه کوبی

مراحل ساخت

مراحل ساخت فیروزه کوبی به ترتیب زیر می باشد :

الف) زرگری : در این مرحله سطح زیر کار از فلز مورد نظر که قبلا به آن اشاره شد ساخته می شود و پس از تبدیل شدن به یک سطح صاف و صیقل خورده وارد مرحله بعد می شود .

ب) فیروزه کوبی : ابتدا استاد فیروزه کوب خرده فیروزه ها که از نظر اندازه و رنگ مشابه هستند را جدا کرده و پس از مشخص شدن نوع سنگی که قرار است بر سطح کار شود ، سطح فلز مورد نظر کمی گرم می شود ، در این زمان کمی لاک پودر شده می پاشند و در زمانی که لاک به حالت مذاب است فیروزه را روی آن می چسبانند . پس از آن فضای خالی بین فیروزه ها را با فیروزه های کوچکتر می پوشانند و آن را به کمک سنگ ( آب سان ) صاف و صیقلی می کنند تا سطحی یک دست به دست آید . در این مرحله رنگ واقعی فیروزه نمایان می شود .

ج) پرداخت کاری : در این مرحله روی سطح فیروزه کوبی شده را پولیش می کشند و بعد روی آن پلی استر می کشند تا از سطح کار محافظت کند و به آن زیبایی دو چندان دهد .

اساتید برجسته

از اساتید این هنر می توان به افراد زیر اشاره کرد :

  • یوسف حکمیان
  • حاج داداش
  • الیاهو
  • سلیمان صدیق پور
  • محمد حسن جعفری
حجرینو فیروزه کوبی