حصیر بافی

حصیر بافی به معنی بافت رشته های حاصل از الیاف گیاهی ( سلولزی ) به کمک دست و ابزار ساده دستی است که طی آن محصولات مختلفی مانند زیر انداز ، سفره ی حصیری ، انواع سبد ، انواع ظرف و … تولید می شود . حصیر بافی خود شامل بامبو بافی ، مروار بافی ، ترکه بافی ، چم بافی و سبد بافی می شود . چیغ بافی نیز در زیر مجموعه ی حصیر بافی قرار دارد با این تفاوت که هنگام بافت علاوه بر الیاف گیاهی از نخ پشمی رنگ شده برای ایجاد نقش های سنتی و زیبا استفاده می شود .

صنعت حصیر بافی در ساخت وسایل کاربردی چون سجاده ، پرده ، سبد ، زیر انداز ، بادبزن ، صندوقچه و … کاربرد دارد و برای تهیه ی آن از گیاهان بومی متعددی استفاده می شود .

حصیر بافی در سیستان و بلوچستان

یکی از هنرهای اصیل و سنتی استان سیستان و بلوچستان هنر حصیر بافی است . حصیر بافی در منطقه ی سیستان با گویش اصیل بافی و در بلوچستان با گویش تگرد تلفظ می شود و در نقاط دیگر استان به بوریا بافی و پرده بافی نیز شهرت دارد . اصیل از ساقه های نی و تگرد از برگ درختان خرمای وحشی منحنی دار ساخته می شود .

روش ساخت در شمال ایران

روش کار به این صورت است که نخ های دولای پنبه ای محکم به نام ریسمان بین دو نورد بسته می شوند و حصیر بافی از چوب پشت بند آغاز می شود . حصیر بافان نی ها را با دست یکی زیر و دیگری را روی نخ تار می بافند و به اصطلاح خنک می کنند و پس از بافت هر ردیف حصیر آن را شانه می زنند .

تفاوت و کاربری

ساخت حصیر با دست در مناطق مختلف ایران بسته به نوع مواد خام در دسترس با یکدیگر متفاوت است . برای نمونه در نوار جنوبی ایران از الیاف نخل خرما و در نواحی شمالی ایران از ساقه های برنج و گندم استفاده می شود .

از سوی دیگر نوع کابری لوازم تولیدی بسته به نیاز اهالی آن منطقه از نظر شکل و اندازه تفاوت دارند . در استان اصفهان حصیر بافی در مناطق بیابانی و خشک مانند خور و بیابانک و نایین انجام می شود و مواد خام مورد استفاده الیاف نخل خرما است ولی در شهرستان نجف آباد برای بافت سبدهای حصیری از ترکه های نرم درختان یک ساله یا دو ساله استفاده می شود . سبد های ساخته شده در نجف آباد لوده نام دارد و کاربرد آن ها در حمل محصولات باغی و میوه است .

 

حصیر بافی حجرینو